1. Duvar Çatlakları
Deprem hasarı tiplerinden biri olan duvar çatlakları, deprem sırasında binaların duvarlarında meydana gelen çatlaklardır. Bu çatlaklar genellikle zemin hareketlerinden dolayı oluşur ve yapıların sağlamlığını ve dayanıklılığını etkileyebilir. Duvar çatlakları genellikle yüzey düzeyinde görülür ve çeşitli yönelimlerde olabilirler. Çatlakların genişliği ve derinliği depremin şiddetine bağlı olarak değişebilir. Deprem sonrasında duvar çatlaklarının tamiri yapılmazsa yapıların güvenliği tehlikeye girebilir.
2. Kolon Hasarları
Kolon Hasarları, binaların taşıyıcı elemanları olan kolonların deprem sırasında zarar görmesidir. Bu hasarlar, kolonların çatlaması, kırılması veya bükülmesi şeklinde olabilir. Kolon hasarları, binaların dayanıklılığını azaltır ve bina güvenliği için ciddi bir risk oluşturur. Bu nedenle, kolon hasarları, deprem sonrası binaların incelenmesi ve yapılacak onarımların planlanmasında önemli bir rol oynamaktadır.
3. Perde Hasarları
Perde hasarları, genellikle binalarda yer alan duvarların hasar görmesi sonucu oluşan ve yapıya estetik bir görünüm sağlayan çatlak, yüzeyde soyulma ve deformasyon gibi hasarlardır. Duvarlardaki ince çatlaklar, kabarma, çökme, boyut değişimi veya doğru yer değiştirmeler nedeniyle oluşabilir. Bu hasarlar, bina sağlamlığına zarar vermez ancak yapının estetik görünümünü olumsuz etkileyebilir.
4. Temel Hasarları
Bina temeli hasarları, deprem sırasında veya sonrasında bina temellerinde meydana gelen çeşitli hasar tipleridir. Bunlar şunları içerebilir:
  • Temel çökmesi: Bina temeli, deprem sırasında zemin hareketleri nedeniyle çökme veya çöküntüye uğrayabilir. Bu durumda bina temeli stabilitesini kaybeder ve binanın sallanması veya yıkılması riski artar.
  • Temelde çatlaklar: Bina temellerinde deprem sırasında meydana gelen çatlaklar, temelinde hasarlar oluşmasına neden olabilir. Bu durumda, bina dengesi kaybolur ve bina yıkılabilir.
  • Temelde farklılaşma: Bina temellerinde farklılaşma, deprem sırasında zeminin hareketleri nedeniyle bir kısım temelin yükselip bir kısmının çökmesi durumudur. Bu, binanın dengesini kaybederek yıkılmasına neden olabilir.
  • Temelde rotasyon: Rotasyon, bina temellerinin deprem sırasında yuvarlanması veya döndürülmesi durumudur. Bunun sonucunda, binanın duvarları, çatıları ve diğer yapısal elemanları hasar görebilir.
5. Kiriş Hasarları
Kiriş hasarları, deprem sırasında yapıların taşıyıcı elemanları olan kirişlerde meydana gelen çatlak, kırılma, bükülme gibi deformasyonlardır. Kirişler, yapıların çatı ve taban arasında taşıyıcı görevi üstlenir ve deprem sırasında büyük bir yük altında kalırlar. Bu yükler nedeniyle kirişlerde hasar oluşabilir ve yapıların güvenliği tehlikeye girebilir. Kiriler hasarı, yapıların taşıyıcı sistemlerinde meydana gelen hasarlar arasında önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle deprem hasarları değerlendirilirken, kiriş hasarlarına da özel bir önem verilir.
6. Döşeme Hasarları
Depremde meydana gelen yatay hareketler nedeniyle yapıların temel-yapı arasındaki bağlantı noktasında deformasyonlar meydana gelebilir. Bu deformasyonlar, yapıda bulunan döşeme düzeneklerinde hasara neden olabilir. Döşeme hasarları, yapının düzeneksel bütünlüğünü ve taşıma kapasitesini olumsuz etkiler. Döşemelerde meydana gelen hasarların çeşitleri şunlardır:
  • Çatlak: Döşeme elemanlarında meydana gelen çatlaklar, döşemenin taşıyıcı kapasitesini azaltır.
  • Kırılma: Döşeme elemanlarında meydana gelen kırılmalar, döşeme elemanlarını kopararak yapının taşıyıcı sisteminde deformasyonlara yol açar.
  • Kayma: Döşeme elemanlarının kayması, yapının düzeneksel bütünlüğünü ve taşıma kapasitesini etkiler. Kayma meydana gelirse, döşeme elemanının altında bulunan meslek elemanları ile etkileşimini bozar ve taşıyıcı sistemde kopmalar meydana gelir.
7. Bitişik Nizam Hasarları
Bitişik nizam hasarları, bir yapıdaki bitişik ve aynı düzlemde yer alan diğer yapılar üzerinde oluşabilecek hasarlardır. Özellikle yeni bir yapı inşa edilirken, bitişik binaların temel, duvar, çatı ve diğer yapı elemanlarında çatlama, sarsılma, deformasyon ve diğer zararlı etkiler ortaya çıkabilir. Bu hasarlar, yapının güvenliğine ve sağlamlığına zarar verebilir ve çevredeki diğer yapılar ve insanlar için de bir risk oluşturabilir. Bu nedenle, inşaat öncesinde bitişik nizam hasarlarının önlenmesi ve zararlarının en aza indirilmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.